دودمان هخامنشی
دودمان هخامنشی
هخامنشیان، خانواده ای بودند از قبیلۀ پاسارگادیان: که یکی از قبایل ده یا دوازده گانۀ پارس به شمار میرفت. هنگام ضعف دولت ایلام به دست آشوربانیپال، این خانواده، که ظاهراً در پارس قدرتی یافته و زمام امور را بدست گرفته بود،موقعیت را غنیمت شمرده و ناحیۀ آنزان یا انشان را متصرف شد. این امور باید در زمان چیش پش دوم صورت گرفته باشد. زیرا کوروش در اعلامیۀ خود که هنگام فتح بابل منتشر ساخته است، او را شاه انشان می نامد. از این زمان به بعد فرمانروایان هخامنشی،گرچه سمت پادشاهی پارس و انشان را داشتند اما به خاطر آنکه پارس هنوز شهرت و معروفیتی نداشت همه جا خود را شاه شهر انشان، که شهر تاریخی کهن سال و مشهوری بود معرفی می کردند. از کیفیت سلطنت و سلوک پادشاهان هخامنشی تا زمان قیام کوروش اطلاعات دقیقی در دست نیست. اغلب کسانی که تاریخ خاندان هخامنشی را نوشته بودند این خانواده را به دو دسته تقسیم کرده اند. اما اکنون با خواندن سطر پانزدهم از کتیبۀ بیستون متوجه اشتباه خود شدند. و ترجمۀ آن چنین بود که: " چنین گوید داریوش شاه از نژاد من هشت تن پادشاه بوده اند نهمین منم، ما از زمان بسیار قدیم شاهیم" یا "گوید داریوش هشت(تن) از خاندان من از پارینه شاه بوده اند منم نهمین، نه تن پیاپی شاهیم" و این نه تن چنانچه از کتیبه های بجامانده از پادشاهان هخامنشی و نوشته های هرودوت بر می آید عبارتند از: 1. چیش پش اول 2. کمبوجیه اول 3. کوروش اول 4. چیش پش دوم 5. کوروش دوم 6. کمبوجیه دوم 7. کوروش سوم(کبیر) 8. کمبوجیه سوم(فاتح مصر) 9. داریوش بزرگ اغلب محققین به اشتباه بعضی افراد دیگر را به جای این نه نفر نوشته اند. مانند هخامنش، آریامنا، ارشام، ویشتاسب. در حالیکه در هیچ یک از کتیبه های به جا مانده اینان پادشاه خوانده نشده اند. به هر حال آنچه مسلم است خاندان هخامنشی قبل از کوروش کبیر شهرت چندانی نداشته اند و این کوروش است که فرمانروایان خطۀ پارس و انشان را در عالم شهره ساخت و قلمروشان را از ریگزارهای آسیای مرکزی و جلگه های سرسبز هندوستان تا آن سوی تونس و تا حبشه در افریقا و قفقاز و عربستان در آسیا و دانوب و دریای اژه در اروپا گسترده و امپراطوری تاسیس کرد که بدان وسعت در دنیای کهن مانندی نداشت